Tổng quan về bệnh trĩ

1./Thông tin chung về bệnh

  • Bệnh trĩ, hay còn gọi là bệnh lòi dom theo dân gian, là bệnh được tạo thành do dãn quá mức các đám rối tĩnh mạch trĩ (hay sự phình tĩnh mạch) ở mô xung quanh hậu môn.
  • Đây là bệnh rất phổ biến (khoảng 90% dân số nước ta bị bệnh) nhưng do tâm lý chủ quan và e ngại mà nhiều người đã phải nhập viện điều trị vì những biến chứng của nó gây ra.

2./Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây bệnh trĩ

Tùy nguyên nhân của bệnh chưa được xác định rõ ràng và chắc chắn nhung những yếu tố sau đây được coi như là những điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh:

 

  • Táo bón kinh niên: rặn nhiều khi đi cầu sẽ làm tăng áp lực trong lòng ống hậu môn lên gấp 10 lần nên nếu táo bón lâu ngày sẽ làm xuất hiện các búi trĩ. Các búi trĩ dần dần to lên và khi to quá sẽ sa ra ngoài. 
  • Hội chứng lỵ: Những bệnh nhân bị bệnh lỵ mỗi ngày đại tiện nhiều lần và mỗi lần đại tiện phải rặn nhiều làm tăng áp lực trong ổ bụng. 
  • Tăng áp lực ổ bụng: Những bệnh nhân viêm phế quản mạn tính, những bệnh nhân dãn phế quản, phải ho nhiều, những người làm lao động nặng như khuân vác… làm tăng áp lực trong ổ bụng, dễ dàng cho bệnh trĩ xuất hiện. 
  • Tư thế đứng: khi nghiên cứu áp lực tĩnh mạch trĩ, người ta ghi nhận áp lực tĩnh mạch trĩ là 25cm H2O ở tư thế nằm, tăng vọt lên 75cm H2O ở tư thế đứng. Vì vậy, tỉ lệ mắc bệnh trĩ ở người phải đứng lâu, ngồi nhiều, ít đi lại như thư ký bàn giấy, nhân viên bán hàng, thợ may v…v… 
  • U bướu hậu môn trực tràng và vùng chung quanh: như ung thư trực tràng, u bướu vùng tiểu khung, thai nhiều tháng… khi to có thể chèn ép và cản trở đường về tĩnh mạch hồi lưu làm cho các đám rối trĩ căng phồng lên tạo thành bệnh trĩ. Trong những trường hợp này, trĩ được tạo nên do những nguyên nhân cụ thể, rõ ràng nên được gọi là trĩ triệu chứng, khi điều trị ta phải điều trị nguyên nhân chứ không trị như bệnh trĩ.

 

phauthuattri2

3./Triệu chứng

Bệnh trĩ thường không nguy hiểm nhưng gây các triệu chứng rất khó chịu, như đau rát, ngứa, chảy máu và dễ dàng được nhận biết với các biểu hiện sau:

 

  • Chảy máu: Là triệu chứng sớm và thường gặp nhất. Chảy máu khi đi cầu có nhiều nguyên nhân nhưng khi nó xuất hiện thường xuyên và khi bạn không bị táo bón mà vẫn chảy máu thì rất có thể bạn đã bị trĩ. 
  • Sa trĩ: Là triệu chứng khi bệnh trĩ đã nặng hơn. Khi bị sa búi trĩ, lúc đầu tự búi trĩ rút lên được, nhưng sau đó phải có sự tác động mới co lên được. Lúc này, bệnh sẽ gây ra sự khó chịu đáng kể cho người bệnh. 
  • Ngoài 2 triệu chứng chính trên, bệnh nhân có thể có kèm theo các triệu chứng khác như đau khi đi cầu, ngứa quanh lỗ hậu môn. Thông thường trĩ không gây đau, triệu chứng đau xảy ra khi có biếng chứng như tắc mạch, sa trĩ nghẹt hay do các bệnh khác ở vùng hậu môn như nứt hậu môn, áp xe cạnh hậu môn… Triệu chứng ngứa xảy ra do búi trĩ sa ra ngoài và tiết dịch gây viêm da quanh hậu môn làm cho bệnh nhân cảm thấy hậu môn lúc nào cũng có cảm giác ướt và ngứa.

Lưu ý:

Đừng lầm lẫn vì triệu chứng chính là chảy máu, sa trĩ và đau là các triệu chứng có thể gặp trong nhiều bệnh khác. Cụ thể như với bệnh nhân ung thư hậu môn trực tràng và polype trực tràng cũng có triệu chứng chảy máu hậu môn. Do đó người bệnh cần đi khám để biết bệnh chính xác và điều trị hợp lý.

4./Phân loại bệnh trĩ

Bệnh Trĩ được chia làm hai nhóm chính: trĩ Nội và trĩ Ngoại. Nếu các xoang tĩnh mạch trĩ trên (trực tràng trên) phồng to, trĩ được hình thành ở trên đường lược và được gọi là trĩ nội. Nếu các xoang tĩnh mạch trĩ dưới (trực tràng dưới) phồng to, trĩ được hình thành ở dưới đường lược và được gọi là trĩ ngoại. Do có sự thông nối giữa hệ tĩnh mạch trĩ trên và hệ tĩnh mạch trĩ dưới, sự tăng áp lực ở xoang tĩnh mạch trĩ trên tất yếu sẽ dẫn đến sự tăng áp lực ở xoang tĩnh mạch trĩ dưới.


Đặc điểm của trĩ nội: 
Triệu chứng bệnh trĩ, búi trĩ

  • Xuất phát ở bên trên đường lược.
  • Bề mặt là lớp niêm mạc của ống hậu môn.
  • Không có thần kinh cảm giác.
  • Diễn tiến và biến chứng: chảy máu, sa, nghẹt, viêm da quanh hậu môn.
  • Tuỳ theo diễn tiến, được phân thành bốn độ:
  • Độ 1: mới hình thành, chảy máu là triệu chứng chính. 
  • Độ 2: búi trĩ sa ra ngoài khi đi tiêu nhưng tự lên. 
  • Độ 3: búi trĩ sa ra ngoài khi đi tiêu, phải đẩy mới lên được. 
  • Độ 4: búi trĩ sa ra ngoài thường trực và có thể bị thắt nghẹt, dẫn đến hoại tử.

Triệu chứng bệnh trĩ ngoại:

  • Xuất phát bên dưới đường lược.a
  • Bề mặt là lớp biểu mô lát tầng.
  • Có thần kinh cảm giác.
  • Diễn tiến và biến chứng: đau (do nguyên tắc), mẩu da thừa.

Trĩ hỗn hợp: Thông thường, khi diễn tiến lâu ngày, phần trĩ nội và phần trĩ ngoại sẽ liên kết với nhau, tạo thành trĩ hỗn hợp. Búi trĩ nội, khi đã sa tới độ 3, thường hiện diện dưới hình thái trĩ hỗn hợp. 

5./Cách điều trị

Người ta chỉ điều trị khi trĩ gây ra những rối loạn ảnh hưởng đến sinh hoạt và năng suất lao động của người bệnh.

 

  • Điều trị nội khoa: vệ sinh tại chỗ bằng phương pháp ngâm nước ấm (2 – 3 lần/ngày, mỗi lần 15 phút) hoặc dùng thuốc (thuốc có tác nhân trợ tĩnh mạch, bảo vệ vi tuần hoàn,..). 
  • Điều trị bằng thủ thuật như: chích xơ (là phương pháp dễ thực hiện, đơn giản, nhanh chóng và an toàn), thắt trị bằng cao su (thường chỉ định điều trị trĩ nội độ 1 và 2), quang đông hồng ngoại (được chỉ định với trĩ nội độ 1 và độ 2. Phương pháp này có ưu điểm là không đau, an toàn, cầm máu rất hiệu quả nhưng máy khá đắt và thường phải làm thủ thuật nhiều lần). 
  • Phẫu thuật: Đây là phương sách cuối cùng khi các phương pháp kể trên không hiệu quả.

6./Lời khuyên

Những kiến thức dưới đây sẽ có thể giúp bạn tiêu trừ hoặc ít ra cũng làm giảm bớt nỗi đau khổ vì bệnh này.

 

  • Chú trọng về ăn uống như: Uống nhiều nước và ăn thức ăn có nhiều chất xơ, hạn chế ăn muối và kiêng các chất gia vị cay, nóng, cà phê, rượu, những thực phẩm chứa chất cafein. Việc ăn uống đúng cách có thể làm một người bị bệnh trĩ nặng giảm hơn một nửa nỗi khó chịu, và có thể làm tiêu tan gần hết bệnh của một người ở thời kỳ nhẹ hay trung bình. 
  • Dùng dầu thoa hậu môn: Một chút dầu sẽ làm trơn hậu môn, và làm phân dễ ra hơn. 
  • Đừng rặn, và đừng khiêng nặng: Hành động gồng hay rặn làm cao áp huyết trong các mạch máu và làm trương căng chỗ trĩ nhiều hơn nữa.

Lưu ý: Nếu bạn chưa bị trĩ, hành động gồng hay rặn có thể khiến bạn mắc bệnh trĩ.

  • Người mập và có thai dễ bị bệnh trĩ hơn: Trọng lượng và sức nặng của bào thai tạo ra một áp suất đè lên các tế bào và mạch máu tại hậu môn, dễ tạo nên bệnh. Khi mang thai, bạn nên nằm nghiêng về bên trái nhiều (20 phút/4 giờ). Hành động này làm giảm bớt sức ép của bào thai trên tĩnh mạch hậu môn.
  • Nên rửa hậu môn sau khi đi vệ sinh.
  • Ngâm nước ấm: Việc này giúp xoa dịu được cơn đau của trĩ và làm trĩ bớt sưng lên.